Bij Accenture is het inmiddels expliciet: wie promotie wil maken, moet AI gebruiken. Andere organisaties, zoals Disney, Meta en JPMorgan, houden via interne ‘AI-leaderboards’ bij hoeveel medewerkers AI gebruiken en rangschikken ze daarop. En bij cryptoplatform Coinbase werden engineers zelfs ontslagen omdat ze een verplichte AI-training niet hadden afgerond.
Volgens een recent BBC-artikel wordt AI-vaardigheid steeds vaker een maatstaf voor bonussen, promoties en soms zelfs ontslag. AI schuift daarmee op naar de kern van HR: hoe we mensen beoordelen, belonen, ontwikkelen en selecteren. Is dat terecht? Ons antwoord: ja, het is logisch dat AI meeweegt, maar niet op basis van gebruik.
Waarom AI mag meewegen
Organisaties investeren fors in AI, maar zien daar vaak nog weinig van terug. Dat zit zelden aan de technologie. Het verschil maken de mensen die begrijpen wat AI kan, het slim inzetten in hun werk en anderen helpen hetzelfde te doen. Die mensen heb je nodig, in je huidige teams en bij nieuwe aanstellingen. Het is dan ook redelijk dat hun bijdrage wordt gezien, gewaardeerd en beloond.
Waar het nu wringt
Het idee dat AI meeweegt is logisch, maar de uitvoering schiet vaak tekort. Er zijn drie knelpunten.
- Je meet activiteit, geen waarde
Wie AI-gebruik tot KPI maakt, krijgt meer gebruik, maar niet per se beter werk. Onderzoeker Kamila Miller (Henley Business School) waarschuwt in het BBC-artikel dat je zo adoptie meet, maar geen oordeelsvermogen of betere beslissingen. Medewerkers gaan werk langs een chatbot leiden omdat het moet, niet omdat het helpt. Amazon stopte om die reden met een interne AI-ranglijst: medewerkers gaven AI zinloze taken om hoger te scoren. - Hogere output wordt de nieuwe norm
Wie dankzij AI meer werk verzet, ziet dat niet automatisch terug in zijn beloning. De extra output wordt gewoon de nieuwe basislijn. Arbeidsjurist Tina Chander vraagt zich in het BBC-artikel af of het eerlijk is om de verwachtingen te verhogen zonder de beloning aan te passen. - Tools invoeren is nog geen adoptie
Volgens McKinsey ziet 94% van de bedrijven nog geen wezenlijke waarde van hun AI-investeringen. Veel organisaties stellen tools beschikbaar en verwachten dat medewerkers ze gebruiken, maar leggen niet uit waarom. Gaat het om beter werk, om efficiëntie of om kostenbesparing? En hoe leer je AI eigenlijk goed inzetten in je werk?
Hier ligt een belangrijke rol voor leidinggevenden. Zij geven richting, bieden ruimte om te experimenteren en geven feedback op de kwaliteit van het gebruik, niet alleen op de hoeveelheid. Zonder die begeleiding ontstaat onzekerheid over wat AI betekent voor het werk en voor hun toekomst in de organisatie.
Beoordeel op waarde, niet op gebruik
Of het nu gaat om een functioneringsgesprek, een bonus, een promotie of een nieuwe aanstelling: beoordeel mensen op de waarde van wat ze opleveren, zowel in volume als in kwaliteit. AI verandert daar niets aan. Het verandert alleen hoe die waarde tot stand komt.
Dat betekent dat je waardeert:
- wie AI inzet om aantoonbaar beter of meer werk te leveren;
- wie AI kritisch en verantwoord gebruikt, en de uitkomsten niet blind overneemt;
- wie de organisatie helpt AI slimmer en verantwoorder te gebruiken, bijvoorbeeld door kennis te delen, collega’s op weg te helpen of betere werkwijzen te ontwikkelen.
De interessante vraag is dus niet hoeveel iemand AI gebruikt, maar:
Wie creëert er echt waarde met AI, en waarom?
Van beoordelen naar begrijpen
Om die vraag te beantwoorden, heb je meer nodig dan een dashboard met gebruikscijfers. Je wilt weten wie AI effectief, kritisch en verantwoord inzet, en waar anderen nog ontwikkeling, training of feedback nodig hebben.
Daar helpt AIQ bij. AIQ geeft inzicht in AI-readiness: hoe medewerkers AI inzetten, aansturen en de uitkomsten beoordelen. Zo zie je waar talent zit en waar ontwikkeling het meeste oplevert.
AIQ is in de eerste plaats bedoeld voor ontwikkeling. Het is ook in te zetten bij selectie, mits de organisatie aan de juiste voorwaarden voldoet. Want als AI meeweegt in beslissingen over mensen, moet die beoordeling eerlijk, zorgvuldig en betrouwbaar zijn voor iedereen die meedoet.
Verder lezen?
In de special ‘Mensen maken het verschil in AI’ lees je waarom dezelfde technologie bij verschillende medewerkers tot heel andere resultaten leidt.
Vraag de special hier aan >>
Gratis webinar + ervaar de AIQ zelf
Op donderdag 29 oktober ben je van harte welkom bij ons webinar ‘Van gebruik naar impact: hoe AI-ready zijn jouw medewerkers en organisatie nu écht’. Voorafgaand aan het webinar krijg je zelf ook toegang tot de AIQ en persoonlijke terugkoppeling over jouw AI-readiness. Meer info en aanmelden >>
