Hoe komt het dat samenwerking in het ene team soepel verloopt, terwijl het in een ander team juist vastloopt – zeker onder tijdsdruk? En wat verandert er wanneer technologie en AI steeds nadrukkelijker onderdeel worden van het dagelijkse werk?
Tijdens een inspiratiesessie voor LTP deelde Josette Gevers, hoogleraar Teams en Samenwerking in Organisaties aan de Technische Universiteit Eindhoven én lid van de Wetenschappelijke Raad van Advies van LTP, haar inzichten over deze vragen. In haar onderzoek en praktijkwerk staat de wisselwerking tussen Teams, Tijd en Technologie centraal. Drie factoren die volgens haar gezamenlijk bepalen hoe effectief teams functioneren in een steeds complexere werkomgeving.
De drie T’s als fundament voor samenwerking
Volgens Josette is effectief teamwork nooit los te zien van de context waarin het plaatsvindt. “Teams functioneren altijd binnen tijdsdruk en steeds vaker ook in interactie met technologie. Je kunt die factoren niet los van elkaar bekijken.”
De drie T’s – Teams, Tijd en Technologie – vormen daarmee geen checklist, maar een samenhangend kader. Spanningen in samenwerking zijn zelden terug te leiden tot één oorzaak. Vaak gaat het om de manier waarop verschillen tussen mensen, deadlines en technologische hulpmiddelen elkaar beïnvloeden.
Josette Gevers is hoogleraar Teams & Samenwerking in Organisaties aan de Technische Universiteit Eindhoven, verbonden aan de Human Performance Management Group. Zij is opgeleid als sociaal psycholoog en doet al jaren onderzoek naar hoe teams functioneren onder tijdsdruk en onzekerheid, onder andere in sectoren als zorg, defensie en technologie. Josette is lid van de Wetenschappelijke Raad van Advies van LTP en levert vanuit die rol een actieve bijdrage aan de evidence‑based ontwikkeling van de producten en diensten van LTP.
Tijd is geen neutrale factor
Een belangrijk inzicht uit de inspiratiesessie is dat mensen structureel verschillen in hoe zij tijd beleven en organiseren. “De manier waarop we met tijd omgaan is verrassend stabiel. Je kunt het zien als een persoonlijkheidstrek – en die neem je mee het team in.”
Josette introduceerde het tempo portfolio, waarin onder meer time urgency, tijdsperspectief, polychroniciteit en pacingstijlen samenkomen. Die verschillen zijn op zichzelf niet problematisch. “Het wordt pas lastig als teams die verschillen niet herkennen en er betekenis aan gaan geven die niet klopt.”
Deadlinewerkers, vooruitplanners en alles daartussenin
In vrijwel elk team komen verschillende werkstijlen samen. De één begint ruim op tijd, de ander werkt juist onder druk toe naar een deadline. “We zijn geneigd dat gedrag te beoordelen: iemand is ‘lui’ of juist ‘te controlerend’. Terwijl het in feite vaak om verschillen in pacingstijl gaat.”
Volgens Josette ligt hier juist een kans. “Teams die alleen uit deadlinewerkers bestaan, versterken elkaars uitstelgedrag. Een combinatie van stijlen werkt vaak beter, mits je het er expliciet over hebt.”
Dat vraagt om bewustzijn en onderlinge afstemming, niet om standaardisering.
Wat tijdsdruk doet met teams
Tijdsdruk beïnvloedt teamgedrag op fundamentele wijze. “Onder tijdsdruk vernauwt onze aandacht. We focussen op onze eigen taak en verliezen de afstemming met het team uit het oog.”
Onderzoek laat zien dat teams onder hoge druk minder coördineren, sneller terugvallen op routines en hiërarchie, en minder ruimte hebben voor tegenspraak. “Dat is niet per se verkeerd bij eenvoudige taken. Maar bij complexe vraagstukken werkt tijdsdruk juist contraproductief.”
Juist wanneer oordeelsvorming, reflectie en meerdere perspectieven nodig zijn, vraagt samenwerking om vertraging en dialoog.
Praktische implicaties voor teams
De inzichten uit het onderzoek van Josette Gevers vertalen zich naar een aantal duidelijke aandachtspunten voor de dagelijkse praktijk.
- Allereerst is het belangrijk om tijdsdruk bij complexe taken zoveel mogelijk te vermijden. Vraagstukken die afweging, creativiteit en oordeelsvorming vereisen, vragen om ruimte voor reflectie en afstemming. Kunstmatige tijdsdruk kan dan juist contraproductief werken.
- Daarnaast helpt het om andere stressbronnen actief te verminderen. Denk aan onnodige bureaucratie, prikkels en afleiding, maar ook aan onduidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden. Hoe minder ruis, hoe beter teams onder druk kunnen functioneren. Leidinggevenden spelen hierin een sleutelrol door vertrouwen te tonen en het gevoel van competentie in het team te versterken. Teams die zich bekwaam en gesteund voelen, gaan aantoonbaar beter om met spanning en deadlines.
- Effectief presteren onder druk is bovendien te oefenen. Door routines te ontwikkelen en samen te trainen in stressvolle scenario’s, leren teams hoe ze onder tijdsdruk afgestemd blijven werken. Dat vraagt ook om heldere afspraken over communicatie en besluitvorming: wie neemt wanneer het besluit, wie levert input, en hoe wordt informatie gedeeld?
- Tot slot is het essentieel om groepsdenken actief te voorkomen. Teams doen er goed aan expliciet ruimte te maken voor tegenspraak, bijvoorbeeld door een ‘advocaat van de duivel’ aan te wijzen, informatie kritisch te blijven toetsen en leiderschap en beslissingsbevoegdheid bewust te verdelen. Juist onder druk bepaalt die kritische scherpte het verschil tussen snelheid en kwaliteit.
Technologie als versterker én verstorende factor
Technologie kan teams ondersteunen, maar verandert ook de dynamiek van samenwerking. In haar onderzoek in de zorg werkt Josette Gevers met AI en wearables om stress, communicatie en teamcoördinatie inzichtelijk te maken. Daaruit blijkt dat fouten in teams vaak niet voortkomen uit een gebrek aan expertise, maar uit onvoldoende afstemming en communicatie.
Technologische toepassingen kunnen helpen om zulke momenten te signaleren en bespreekbaar te maken, bijvoorbeeld wanneer teamcoördinatie onder druk komt te staan. Tegelijkertijd blijft effectieve samenwerking afhankelijk van menselijke interactie, gezamenlijke reflectie en onderlinge afstemming. Technologie kan dat proces ondersteunen en versterken, maar niet vervangen.
“Technologie kan ondersteunen, maar nooit de menselijke interactie vervangen die nodig is voor goede samenwerking.”
Overleg je met je collega of met je algoritme?
Een van de prikkelende vragen uit de sessie was met wie we tegenwoordig liever overleggen: met een collega of met een algoritme. AI is altijd beschikbaar, reageert snel en zonder oordeel. Dat maakt het laagdrempelig en efficiënt, zeker bij praktische of afgebakende vragen.
Tegelijkertijd waarschuwt Josette voor een belangrijk neveneffect. Wanneer professionals structureel minder met collega’s afstemmen, verschuift niet alleen hoe werk wordt gedaan, maar ook hoe mensen van elkaar leren. “Als we structureel minder met collega’s overleggen, verliezen we niet alleen verbinding, maar ook leermomenten en tegenspraak.”
Daarnaast introduceerde zij het fenomeen slob work: AI‑output die zonder kritische reflectie wordt doorgeschoven naar anderen. Dat lijkt tijd te besparen, maar verplaatst het denkwerk en de verantwoordelijkheid. Het gevolg is dat collega’s alsnog moeten filteren, corrigeren en beoordelen – vaak onder tijdsdruk.
Wat teams helpt om beter met tijd en technologie om te gaan
Josette sloot af met een aantal richtinggevende principes:
- maak verschillen in tijdsbeleving expliciet
- bespreek verwachtingen en afhankelijkheden
- bescherm ruimte voor reflectie bij complexe taken
- gebruik technologie bewust als ondersteuning
- blijf investeren in overleg en gezamenlijke ontwikkeling
“Effectieve teams zijn niet per se sneller, maar beter afgestemd. Dat vraagt bewust gedrag: van mensen én van organisaties.”
Tot slot
De inspiratiesessie van Josette Gevers maakte opnieuw duidelijk dat effectieve samenwerking geen individueel vraagstuk is, maar ontstaat in de samenhang tussen mensen, tijd en technologie. Teams functioneren niet los van hun context. Wie werkelijk aan teamontwikkeling wil werken, moet daarom oog hebben voor verschillen in tijdsbeleving, de impact van druk en de manier waarop technologie het werk mede vormgeeft.
Voor LTP sluiten deze inzichten naadloos aan bij onze overtuiging dat duurzame ontwikkeling vraagt om evidence‑based keuzes en continue reflectie op hoe mensen samenwerken. Niet door harder te werken, maar door bewuster af te stemmen.
Namens heel LTP danken we Josette Gevers hartelijk voor haar scherpe analyses, open dialoog en de manier waarop zij wetenschap en praktijk met elkaar verbindt. Het was een inspirerende sessie die uitnodigt tot verdere gesprekken – met elkaar, en met een scherp oog voor de toekomst van teams.
